Karum/Aşağı Şehir

Karum/Aşağı Şehir

Yerli ve yabancı tüccarların bir arada yaşadığı ve ticari faaliyetlerde bulundugu kesimdir

Eski Babil kültürünün temsilcileri olarak Assurlu tüccarlar Kaniş’e geldiklerinde, yaklaşık 2.5 km çapındaki Aşağı Şehir’e/Karum’un bir mahallesine yerleşmişlerdi. Aşağı Şehir de, Kaniş gibi bir surla çevriliydi. M.Ö. 3. binin sonuna doğru kurulmuş olan Karum’da, sonuncusu iki safhalı olan, dört yapı kati vardır (IV-Ia-b). Kültepe’de bulunmuş olan ve Akadça’nın eski Assur lehçesi ile yazılmış olan 20 bini askın tabletin büyük çoğunluğu II. katta, daha azı da Ib katında keşfedilmiştir. III.-IV. yapı katlarında yazılı belge yoktur. IV. kat ana toprak üzerine kurulmuştur.


Küçük, kerpiç yapılarda elde yapılmış monokrom ve polikrom seramiğin yanında, daha az sayıda, çarkta yapılmış Hitit seramiğinin ilk örnekleri bulunmuştur. III. katta çark isi seramik, elde yapılmış polikrom seramikten daha fazladır. Bu iki kat M.Ö. 3. binin sonu ile II’nin kurulusu arasına (M.Ö. 2050/2000-1920) tarihlenir. Assur Ticaret Kolonileri Çağı’nda Kültepe: Assur Ticaret Kolonileri çağını, II ve Ib şehirleri temsil eder.

Yazılı belgelere ve arkeolojik buluntulara göre II kat M.Ö. 1920-1840; Ib ise M.Ö. 1810-1740 arasına tarihlenir. İki kat arasında 30 yıllık bir ara vardır. Aspur Ticaret Kolonileri çağını II ve Ib şehirleri temsil eder. Bu şehirler çoğu tas döşeli sokak ve meydanlarla birbirlerinden ayrılmış mahallelerden oluşmuş. Üzerleri tasla kapalı kullanılmış su kanalları sokak döşeme taslarının altındadır. Ayrı dilleri konuşan, ayrı kültürlere sahip yabancılar ve yerli halk bu mahallelerde yan-yana yasamışlardır. Tas temelli, kerpiç duvarları ağaç kalaslarla takviye edilmiş 2-4-6 odalı, çoğu iki katli binalar yerli yapı tekniğine göre ve çok sik olarak inşa edilmişlerdir.

II. kat binalarının çoğu: 1- oturma odası-mutfak-kiler; 2- depo ve arşiv odası olmak üzere iki bölüme ayrılır. II. katin enkazı üstüne Ib şehri kurulmuştur. II. katin planına uygun olarak kurulan bu şehir, esaslı bir değişiklik göstermeksizin, II. katin yapı özelliklerini devam ettirmiştir. Bu dönemde Aspur’la ticaret ilişkileri zayıflamış ve iç ticaret ağırlık kazanmış olmasına rağmen, Kültepe zenginliğinden bir şey kaybetmemiş ve Kaniş Krallığının kudretli merkezi olarak varlığını sürdürmüştür.

Ib’nin yangın enkazı üstüne Ia kati kurulmuştur. Kültepe bu dönemde önemini yitirmiş, yazılı belgeler ortadan kalkmış, ticaret bağları kopmuştur. Küçülen şehirde yeni yapılan binaların yanında Ib binalarının bir bölümü de tamir edilerek yeniden kullanılmışlardır. Bu kısa ömürlü kattan sonra Kaniş Kamumu bir daha iskan alanı olarak seçilmemiş, terk edilmiştir. Bu iki yapı kati döneminde Karum kuvvetli bir surla çevrili müstahkem bir şehirdir.